خيلي وقت بود كه ميخواستم دربارهي تعدادي از عقايدم در رابطهبا آنچه دوروبرمان ميگذرد بنويسم و اول از همه در مورد موسيقي رپ.منتظر نظرات شما هم هستم.
؛
موسيقي، زبان مشترك همهي آدميان است. كمتر كسي است كه با آن بيگانه باشد و توسط آن به وجد نيايد. "كلام" به موسيقي قدرت بيشتري براي بيان مفاهيم مورد نظر آهنگساز ميدهد. در ميان اقسام موسيقي، در "رپ" نقش كلام پررنگ تراست و اصولا رپ موسيقياست معترض؛
حال اين اعتراض به ناعدالتي و شرايط جامعه باشد{مفاهيم ارزشي} و يا اعتراض به هنجارهاي مقبول جامعه{مفاهيم غير ارزشي}
؛
همچنان ميتواني صداي "گوپ گوپ" ساب ِ ضبط خودروهايي را سرچهارراهها بشنوي و جواناني كه عشقشان و يا بهتر بگويم، تفريحشان شنيدن اين موسيقي هاست. حال ميخواهد "ساسي مانكن" باشد يا "ابي رام" و يا "حسين مخته" يا "تتلو". به اندازهي همهي عاشقان رپ، خوانندهي رپ هم ميتواند باشد، چون نه خبري از سختي ضبط صدا و ساخت آهنگهاي زمينه هست {كافيست نرمافزارهايي چون Dance DJ و امثالش را تهيه كني} و نه هزينهاي براي پخش و تكثيرش. سرودن textهاي سادهي اين موسيقيها، اگر نگوييم آسان نيست ولي سخت هم نيست.
آنچه سخت هست و ارزشمند، تعداد بسيار پايين خوانندههايي است كه رپ را براي هدف اصلياش، يعني اعتراض به شرايط جامعه، كار ميكنند. مسلما بهترين نمونهي آن، "ياس" است كه مفاهيم ارزشي و اخلاقي جزء جدايي ناپذير رپ هاي اوست. با وجودي كه موسيقي، همهاش سليقهايست، ولي به افرادي كه رپ را حتي "نوعي موسيقي" هم قبول ندارند توصيه ميكنم براي شناخت رپ، صداي ياس را گوش بدهند. حيفم آمد گوشه هايي از ترانههايش را ننويسم:
؛
گوش بده، تا بگم به تو نيتمُ
دارن از بينميبرن هويتمُ
تاريخ خاك سرزمين آريايي
داره فرياد ميزنه تا ما بياييم
پس حالا وقتشه بشنوي كه
ايران، وطنمن، همون كشوري كه
بعد هفتهزارسال ايران سرپاست
هنوزم دل ايرانيان درياست
داشتهباش هموطن من اينو از ياس
كه واسه وطنم منم سرباز
اعتراض من ميشه مث گلوله شليك
بيا با هم بخونيم سرود ملي
همه ما ها سربازاي زير پرچميم
نميذاريم از ما بگه هر اجنبي
واسه ما ايرانيا ملاك هر نفره
كه روي گردن ما پلاك فروهره
اتحاد ما واسه دشمن اضطرابه
اسم ايران واسه ما مايهي افتخاره
احترام ما به ايران يه خار تو چشم ِ
كسايي كه ميخوان بزنن ضربه بهش
ولي ياس نميتونه ساكت شه
اسم ايران بازيچهي يه مشت ناكس شه
هدفترو پاره ميكنم با تيغ ايمان
تو كي هستي كه بگي از تاريخ ايران!
اينها، قسمتي از ترانهي زيباي "هويت من" است كه بلافاصله پس از نمايش فيلم سيصد ساخته شد. به ياد بياوريد آنرزوها را، چند نفر عملا اعتراض كردند؟ حتي صدا و سيما هم گويا از ساخت اين فيلم خوشش آمده بود! همانگونه كه دولت از تخريب ميراث پدران آرياييمان در تخت جمشيد و پاسارگاد به واسطهي آبگيري سد سيوند استقبال كرد!
اين قسمت از ترانه ميتواند خطاب به همهي ايرانيها و در همهي زمانها باشد:
كورش كبير بود صلح رو آغاز كرد
يهوديا رو از بند بابل آزاد كرد
كوروش ساخت كتيبهي حقوق بشر
واسه همينه كه دارم يه غرور قشنگ
به ايران و ايرانم، به تاريخ وطنم
با خاك همين سرزمين آميخته بدنم
هرجاي اين كرهي خاكي هستي هموطن
تا وقتي كه خون تو ميتپه در بدن
حاضر نشو كه خودتو راضي كني
كه هر بيگانه با فرهنگ تو بازي كنه
؛
ياس در رپ "دركم كن" فرياد اعتراض به شرايط استخدام و نا عدالتيهايي را كه شاهد آن است سر ميدهد:
تو اينجا نشستي واسه اينكه جوابمُ بدي
پايينُ نگاه نكن چشم پر عذابمو ببين
عصبانيم، يه زلزلهي ده ريشتره توم
چرا اون با يقهي بسته و تهريش بره تو؟!
همينا ميتونه جووناي ما رو پير كنه
حدس زدي يه روزي پيشش كارت گير كنه؟
منُ داري ميبيني كه از اين زمونه سيرم
از همهجا بريدمُ يه جوون پيرم...
چيه فكر ميكني حالا كه تو پشت ميزي
از ما بالاتري؟ يعني تو گشنه نيستي؟
خيلي شده كه يه جوون جلوي تو ظاهر بشه
يه جوون تحصيل كرده كه مسافركشه
اينهمهسال زحمت كشيده واسه كاري
كه فردا با روي سفيد بره خواستگاري
ديگه خودتم ميدوني اينه گفتهي عقل
بايد با پول بشيني سر سفرهي عقد
و توي پول چيزي به اسم وفا گمه
گذشت وقتي كه ميگفتن مهم تفاهمه
؛
ياس دهها رپ خوانده كه همگي ارزشمندند، هم از نظر زيبايي براي كساني كه به رپ علاقه دارند و هم از نظر ارزش اخلاقي. در يكي از آخرين ساختههايش با نام "به اميد ايران" از شرايط جامعه گله دارد:
چه دخترا كه تا ميشنون اسم تاجر
ميگن اين بهترين كس واسه ازدواجه
عشق چيه بابا، اين حرفها رو ولش
عشقُ ديدي برسون سلام ما رو بهش...
چه پدرا كه زير بار هزينه رفتن
بچهها فكر ميكنن پدرا وزير نفتن
هر كس اسم خودشُ بغل كرده
اينا پيشرفت نيس، اينا عقبگرده!
؛
كافي است اين نمونه ها را با ترانه هاي رپكن هاي ديگر مقايسه كنيد، نتيجه چيست؟!
ياس به سختي توانست براي 6 آهنگش مجوز بگيرد.
آهنگهاي ياس را از اينجا دانلود كنيد: